Tandsteen hond voorkomen: leer hoe je tanden gezond houdt

Tandsteen bij je hond voorkomen begint met kleine, dagelijkse gewoontes. Net als bij onszelf, eigenlijk. Merk je dat je hond een slechte adem heeft? Dat is vaak het allereerste signaal dat tandplak zich aan het ophopen is. En dat kan razendsnel veranderen in hardnekkig tandsteen dat je niet zomaar wegpoetst.

Waarom tandsteen voorkomen beter is dan genezen

Veel baasjes denken dat een slechte adem er nu eenmaal bij hoort. Toch is die typische ‘hondenlucht’ vaak een duidelijke voorbode van serieuze gebitsproblemen. Tandsteen is namelijk veel meer dan een geelbruin vlekje; het is de uitgeharde versie van tandplak, een plakkerige mix van bacteriën en voedselresten.

Als je die tandplak niet binnen 24 tot 72 uur weghaalt, gebeurt er iets in de bek van je hond. Het speeksel zorgt ervoor dat de plak mineraliseert en een keiharde laag vormt. Die ruwe laag schuurt constant tegen het tandvlees, wat leidt tot pijnlijke ontstekingen (gingivitis). En als je dan nog niet ingrijpt, kan dit overgaan in parodontitis. Hierbij trekt het tandvlees zich terug, komen tanden los te zitten en kunnen ze zelfs uitvallen.

De verborgen gevaren die verder gaan dan het gebit

Het probleem stopt helaas niet in de bek van je hond. De bacteriën in het tandsteen kunnen via de bloedbaan door het hele lichaam reizen en zich nestelen in belangrijke organen. Dit kan serieuze gevolgen hebben voor de gezondheid, met problemen aan het hart, de nieren of de lever als gevolg. Het is dan ook schrikken dat maar liefst 80% van de honden ouder dan drie jaar al gebitsproblemen heeft, vaak met tandsteen als de boosdoener.

Tandsteen is als rot in de fundering van een huis. Je ziet het in het begin misschien niet, maar de schade onder de oppervlakte kan enorm zijn. Preventie is geen luxe, maar een absolute noodzaak voor de levenskwaliteit van je hond.

De voordelen van een proactieve aanpak

Het goede nieuws? Je kunt al die ellende heel goed voor zijn. Door preventief te handelen, bespaar je je hond niet alleen pijn en ongemak, maar het scheelt ook een flinke duit in de portemonnee. Een professionele gebitsreiniging bij de dierenarts moet onder narcose gebeuren, wat het een kostbare en ingrijpende procedure maakt.

Met een paar goede, dagelijkse gewoontes kun je de vorming van tandplak en tandsteen heel effectief aanpakken. Denk bijvoorbeeld aan een routine met:

• Regelmatig tandenpoetsen: Dit is en blijft de allerbeste manier om tandplak mechanisch te verwijderen.
• De juiste voeding: Speciale brokken en snacks kunnen helpen de tanden schoon te schuren tijdens het kauwen.
• Functioneel kauwspeelgoed: Dit stimuleert de aanmaak van speeksel en helpt het gebit op een speelse manier te reinigen.

Door deze simpele stappen in je routine op te nemen, werk je actief aan een gezond en sterk gebit. Je zult zien dat een kleine, dagelijkse inspanning een wereld van verschil maakt voor de gezondheid en het geluk van je viervoeter. Benieuwd welke producten het beste passen bij jouw hond? Neem een kijkje in ons assortiment voor tandverzorging.

De eerste signalen van tandsteen: hier moet je op letten

Voordat we duiken in het voorkomen van tandsteen, is het handig om te weten hoe je het herkent. Want alles begint met tandplak: een plakkerig, bijna onzichtbaar laagje van bacteriën en etensresten. Dit laagje vormt zich al een paar uur na elke maaltijd op de tanden van je hond.

Als je die zachte tandplak niet weghaalt, gebeurt er iets interessants. Het reageert met de mineralen in het speeksel en wordt keihard. Vergelijk het met kalkaanslag in je waterkoker; eenmaal gevormd, krijg je het er niet zomaar meer af gepoetst. Dat is tandsteen. Deze harde, geelbruine laag is niet alleen een lelijk gezicht, maar het is ook de perfecte broedplaats voor nog meer bacteriën.

Je zou versteld staan hoe snel dit allemaal gaat. Tandplak begint zich al 6 tot 8 uur na een maaltijd te vormen. Het is dan ook geen wonder dat op driejarige leeftijd maar liefst 80% van alle honden in Nederland al met gebitsproblemen kampt. Wil je meer weten over deze schrikbarende cijfers? Dit artikel over gebitsverzorging duikt er dieper op in.

Waar moet je precies op letten?

De eerste tekenen zijn vaak subtiel, maar als je eenmaal weet waar je op moet letten, kun je er vroeg bij zijn. Maak er een gewoonte van om wekelijks even snel te checken. Til de lip van je hond voorzichtig op en kijk eens goed naar zijn tanden en tandvlees. Een paar seconden is al genoeg.

Let vooral op deze alarmsignalen:

• Slechte adem (halitose): Dit is bijna altijd het eerste wat opvalt. Een aanhoudende, muffe geur uit de bek van je hond is niet normaal en wijst bijna altijd op een overgroei aan bacteriën.
• Geelbruine aanslag: Kijk goed naar de buitenkant van de hoektanden en de grote kiezen achterin. Tandsteen begint vaak als een gelig randje langs het tandvlees en wordt steeds donkerder en dikker.
• Rood of gezwollen tandvlees: Gezond tandvlees hoort mooi lichtroze te zijn. Zie je roodheid, zwelling of bloedt het zelfs een beetje als je het aanraakt? Dan is er sprake van een ontsteking (gingivitis), een direct gevolg van die bacteriën in de tandplak.
• Ander gedrag: Eet je hond ineens trager? Kauwt hij plotseling maar aan één kant? Of laat hij zijn favoriete kauwspeeltje liggen? Dit kunnen allemaal tekenen zijn dat hij pijn heeft in zijn mond.

Geloof niet de mythe dat een hond met kiespijn stopt met eten. Honden zijn meesters in het verbergen van pijn en hun instinct om te overleven is zo sterk dat ze blijven eten, ook al doet het zeer. Let dus juist op die kleine gedragsveranderingen.

Kleine hondjes, groter risico

Elke hond kan tandsteen krijgen, dat is een feit. Maar als je een klein ras hebt – denk aan een Chihuahua, Maltezer of Yorkshire Terriër – moet je extra alert zijn. Ze lopen namelijk een aanzienlijk hoger risico.

Dit komt doordat hun tanden vaak wat dichter op elkaar staan in een kleine kaak. Etensresten blijven daardoor veel makkelijker haken. Ook hebben ze in verhouding vaak grotere tanden voor hun kaakgrootte, waardoor de natuurlijke reiniging door kauwen minder goed werkt. Het is dan ook geen verrassing dat bij zo’n 60-70% van de kleine hondenrassen al tandsteen wordt gevonden voordat ze twee jaar oud zijn. Voor baasjes van kleine honden is een vroege en strakke routine dus absoluut geen overbodige luxe.

Hoe je een effectieve poetsroutine voor je hond opbouwt

Het idee om de tanden van je hond te poetsen klinkt misschien als een hele klus. Voor veel baasjes voelt het als een onmogelijke missie. Toch is het veruit de beste manier om tandsteen bij je hond te voorkomen. De truc zit ‘m niet in kracht, maar in geduld en een rustige opbouw. Je hoeft echt niet meteen met een borstel in de aanslag te staan. Begin klein en maak er een positief momentje van.

De eerste stap is verrassend simpel: laat je hond wennen aan aanrakingen rond zijn bek. Kies een rustig moment, bijvoorbeeld als hij lekker naast je op de bank ligt. Masseer zachtjes zijn wangen en til voorzichtig een lip op. Beloon hem direct met je stem (“Goed zo!”) of een kleine, gezonde traktatie. Herhaal dit een paar dagen, telkens maar heel kort, tot hij het helemaal prima vindt.

Zodra je hond gewend is aan die aanraking, kun je een stapje verder gaan. Wikkel een gaasje om je vinger en wrijf daarmee zachtjes over zijn tanden en tandvlees. Zo raakt hij gewend aan het gevoel in zijn bek, zonder dat er meteen een onbekend voorwerp bij komt kijken.

Zoals je ziet, is de overgang van zachte tandplak naar hard tandsteen een snel proces. Het kan al binnen 48 tot 72 uur beginnen. Dat is precies waarom een regelmatige routine zo’n groot verschil maakt.

Van vinger naar tandenborstel

Gaat het wrijven met een gaasje zonder problemen? Top! Dan is het tijd om een speciale hondentandpasta te introduceren. En dit is belangrijk: gebruik nooit, maar dan ook nooit, tandpasta voor mensen. De fluoride hierin is giftig voor honden. Hondentandpasta’s zijn veilig en hebben vaak een smaakje waar honden dol op zijn, zoals kip of lever.

Doe eerst een klein beetje tandpasta op je vinger en laat je hond het eraf likken. Zo wordt het iets lekkers. De volgende stap is om de tandpasta met een vingerborstel – zo’n handig siliconen borsteltje dat je over je vinger schuift – aan te brengen. Pas als dat goed gaat, ben je klaar voor de echte hondentandenborstel. Een model met drie koppen kan superhandig zijn, omdat je daarmee de binnen-, buiten- en bovenkant van de tanden tegelijk meepakt. Een goede startset is bijvoorbeeld deze driekoppige tandenborstel en tandpasta set.

Hoe vaak moet je poetsen?

Het is een hardnekkig misverstand dat je alleen resultaat boekt als je elke dag poetst. Hoewel dagelijks natuurlijk het ideaal is, maak je al een enorm verschil met twee tot drie keer per week. Het gaat veel meer om de consistentie dan om perfectie. Liever drie keer per week goed, dan elke dag een gevecht.

Hoewel maar een klein percentage van de baasjes in Nederland de tanden van hun hond poetst – ondanks dat 96% van de dierenartsen het adviseert – kun je met de juiste aanpak 70-80% van de gebitsproblemen voorkomen. Zelfs een paar keer per week poetsen kan de vorming van nieuwe tandplak bijna volledig stoppen.

Wat als poetsen écht niet lukt?

Laten we eerlijk zijn: soms is een hond zo angstig of eigenwijs dat tandenpoetsen gewoon geen optie is, hoe geduldig je ook bent. Geef de moed dan niet op. Er zijn gelukkig hele effectieve alternatieven die je kunt inzetten om tandsteen bij je hond te voorkomen. Deze ‘no-rinse’ opties vragen een stuk minder medewerking van je viervoeter.

Hieronder een overzicht van de populairste methoden om je op weg te helpen.

Vergelijking van methoden om tandsteen te voorkomen

Deze tabel vergelijkt de meest populaire methoden voor gebitsverzorging op basis van effectiviteit, benodigde inspanning en kosten, zodat baasjes de beste keuze voor hun hond kunnen maken.

Methode	Effectiviteit	Inspanning voor baasje	Geschikt voor
Tandenpoetsen	Zeer hoog	Hoog (training nodig)	Alle honden (mits getraind)
Tandverzorgingspoeder	Goed tot hoog	Zeer laag (over voer)	Honden die poetsen niet toelaten
Mondwater/additief	Matig	Zeer laag (in drinkwater)	Algemene ondersteuning, frisse adem
Tandverzorgingssnacks	Matig	Laag (als traktatie)	Aanvulling op andere methoden
Mondspray/gel	Goed	Laag (direct aanbrengen)	Gerichte aanpak van probleemzones

Zoals je ziet, is er voor elke hond en elk baasje een passende oplossing. Vaak werkt een combinatie van methoden het allerbeste.

Laten we een paar van die handige alternatieven eens nader bekijken:

• Tandverzorgingspoeder: Dit is misschien wel de makkelijkste oplossing. Je strooit simpelweg een schepje poeder, vaak op basis van zeewier, over het voer. De actieve ingrediënten komen via de bloedbaan in het speeksel terecht en helpen zo om bestaande tandplak zachter te maken en nieuwe aanhechting te voorkomen.
• Mondwater voor honden: Nee, dit is geen Listerine! Het is een speciale vloeistof die je aan het drinkwater van je hond toevoegt. Het helpt bacteriën in de bek te verminderen en is een makkelijke manier om de adem van je hond frisser te houden.
• Mondschuim of -spray: Deze producten breng je rechtstreeks aan op de tanden en het tandvlees. Even de lip optillen, sprayen, en klaar. Ze werken snel en hebben vaak een antibacteriële werking.

Natuurlijk vervangen deze alternatieven niet de mechanische reiniging die je met een tandenborstel bereikt, maar ze leveren absoluut een waardevolle bijdrage aan een gezond gebit. Je kunt ze ook perfect combineren. Poets bijvoorbeeld twee keer per week en gebruik op de andere dagen een poeder of mondwater. Zo werk je continu aan het voorkomen van tandsteen, op een manier die voor jou én je hond haalbaar is.

De juiste voeding en kauwsnacks kiezen: een slimme strategie

Naast een goede poetsroutine is wat je hond eet en waar hij op kauwt misschien wel net zo belangrijk in de strijd tegen tandsteen. Zie het zo: elke maaltijd en elke kauwsessie is een kans om het gebit van je hond op een natuurlijke manier te reinigen. Door hier slimme keuzes in te maken, kun je op een simpele en effectieve manier tandsteen bij je hond voorkomen.

Het begint al bij de voerbak. De textuur van de brokken kan een wereld van verschil maken. Harde, wat grotere brokken stimuleren je hond om écht te kauwen, in plaats van zijn maaltijd naar binnen te schrokken. Dat kauwen zorgt voor een schurend effect langs de tanden, waarmee je beginnende tandplak wegpoetst voordat het kan verharden tot tandsteen. Een soort mini-poetsbeurt bij elke maaltijd.

Veilige en effectieve kauwsnacks

Kauwen is een oerinstinct van honden dat je perfect kunt inzetten voor gebitsverzorging. Het stimuleert de aanmaak van speeksel, en speeksel heeft van nature antibacteriële eigenschappen en helpt voedselresten weg te spoelen. Maar let op, niet elke kauwsnack is een goede keuze.

Een goede kauwsnack moet aan een paar belangrijke eisen voldoen:

• Hij moet taai genoeg zijn voor langdurig kauwplezier en een echt reinigend effect.
• Maar ook weer niet té hard, want dat kan tanden beschadigen. De ‘vingernageltest’ is een handige vuistregel: als je met je nagel geen deukje in de snack kunt drukken, is hij waarschijnlijk te hard voor het gebit van je hond.
• Kies voor verteerbare snacks zonder onnodige calorieën, suikers of kunstmatige toevoegingen.

Veel ‘dental sticks’ die je in de supermarkt vindt, zitten helaas vol met granen en suikers, wat het tandprobleem juist erger kan maken. Geef liever de voorkeur aan natuurlijke, gedroogde opties zoals runderkophuid, buffelhuid of konijnenoren. Die zijn niet alleen een stuk gezonder, maar geven vaak ook veel langer kauwplezier.

Een goede kauwsnack doet meer dan alleen tanden poetsen. Het is ook fantastische mentale stimulatie die verveling en stress tegengaat. Zo werk je niet alleen aan een gezond gebit, maar ook aan een blije, evenwichtige hond.

Meer dan alleen snacks: de kracht van speelgoed

De reinigende werking van kauwen beperkt zich niet tot eetbare snacks. Het juiste speelgoed kan ook een enorme bijdrage leveren. Vooral kauwspeeltjes met een interessante textuur, zoals ribbels of noppen, helpen om tandplak van het tandoppervlak te schrapen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Rubberen kauwspeeltjes: Ga voor duurzaam, natuurlijk rubber. De flexibiliteit masseert het tandvlees en helpt de tanden schoon te maken.
• Flostouwen: De vezels van een flostouw werken eigenlijk als een soort tandenflos wanneer je hond erop kauwt. Als je er samen een trekspelletje mee doet, wordt het reinigende effect zelfs nog groter. Een speeltje dat beide combineert? Kijk dan eens naar ons flostouw met een tandenborstel van maïs.
• Likmatten: Hoewel je hond hier niet echt op kauwt, stimuleert een likmat de speekselproductie enorm. Smeer er wat gezonde paté, Griekse yoghurt of een andere lekkernij op en laat je hond het schoonlikken. Al dat extra speeksel helpt de mond te spoelen en bacteriën weg te werken.

Door voeding, snacks en speelgoed slim te combineren, creëer je een omgeving waarin het gebit van je hond continu wordt onderhouden. Zo maak je van eten en spelen een leuke en moeiteloze manier om tandsteen te voorkomen.

Wanneer is het tijd voor de dierenarts?

Zelfs met de beste bedoelingen en een strak poetsregime kan tandsteen je soms te snel af zijn. Misschien heb je net een hond geadopteerd wiens gebit wat achterstallig onderhoud heeft, of merk je dat de aanslag ondanks al je inspanningen toch ophoopt. Onthoud dan: een dierenarts inschakelen is geen teken van falen, maar juist een verstandige en liefdevolle beslissing voor je hond.

Maar wanneer is dat punt nu precies bereikt? Hoe weet je of je zelf nog iets kunt doen, of dat het echt tijd is voor een professional? Er zijn een paar duidelijke signalen die je niet mag negeren. Zie ze als rode vlaggen die aangeven dat het probleem dieper zit dan een laagje aanslag.

Let dus goed op de volgende tekenen:

• Bloedend of rood, gezwollen tandvlees: Dit wijst op een serieuze ontsteking (gingivitis of zelfs parodontitis). Het fundament van de tanden staat op het spel.
• Een harde, dikke, bruingele korst: Kun je de aanslag niet meer een beetje wegkrabben met je vingernagel? Dan is het tandsteen en krijg je het er zelf niet veilig af.
• Loszittende tanden of kiezen: Dit is een alarmsignaal. Hier is snelle actie nodig om te redden wat er te redden valt.
• Pijn is een duidelijke hint: Jankt je hond als je zijn bek aanraakt? Eet hij plotseling met lange tanden of laat hij zijn favoriete kluif liggen? Dat is een schreeuw om hulp.

Wat gebeurt er bij een professionele gebitsreiniging?

Stelt de dierenarts vast dat een schoonmaakbeurt nodig is, dan zal dit altijd onder narcose gebeuren. Dat is niet voor niets. Alleen zo kan het gebit echt grondig en veilig worden gereinigd, vooral op die cruciale plek onder de tandvleesrand.

Met speciale ultrasone apparatuur trilt de dierenarts het tandsteen los. Daarna worden de tanden gepolijst. Dit is een superbelangrijke stap: het maakt het tandoppervlak weer spiegelglad, waardoor nieuwe tandplak veel minder makkelijk kan hechten.

Zie een professionele reiniging niet als het einde, maar juist als een frisse start. Het is een resetknop voor het gebit, waarna jouw dagelijkse poetsroutine thuis weer optimaal effect heeft.

De cijfers liegen er niet om: in Nederland heeft maar liefst 80% van de honden ouder dan drie jaar in meer of mindere mate last van gebitsproblemen. Een professionele reiniging, die gemiddeld tussen de €250 en €400 kost, is dan vaak de enige manier om de klok terug te draaien.

Gelukkig toont onderzoek ook aan dat dagelijks poetsen de vorming van tandsteen met wel 80% kan vertragen. Zo’n ingreep is dus echt te voorkomen. Meer daarover lees je in dit artikel over goede gebitsverzorging voor je hond. Die stap naar de dierenarts is soms gewoon nodig om te voorkomen dat bacteriën uit de bek zich verspreiden naar vitale organen zoals het hart of de nieren.

Jouw vragen over het hondengebit beantwoord

Als baasje wil je natuurlijk het allerbeste voor je hond, en daar hoort een gezond gebit bij. Maar hoe pak je dat nou precies aan? Tandenpoetsen, tandsteen, speciale snacks… soms zie je door de bomen het bos niet meer. Geen zorgen, hieronder vind je antwoord op de vragen die we het vaakst voorbij zien komen.

Vanaf welke leeftijd moet ik beginnen met tandenpoetsen?

Het simpele antwoord? Zo vroeg mogelijk! De allermooiste start maak je als je pup net een paar weekjes bij je woont, zo rond de 9 tot 12 weken oud. Veel mensen wachten tot het volwassen gebit doorkomt, maar dan ben je eigenlijk al te laat. Het geheim zit ‘m in het spelenderwijs opbouwen.

Begin gewoon met je vinger of een zacht doekje de bek en het tandvlees aan te raken. Gaat dat goed? Dan kun je een zachte vingerborstel en speciale puppytandpasta introduceren. De truc is om er een vast, kort en vooral leuk momentje van te maken. Hoe eerder je hiermee begint, hoe normaler het voor de rest van zijn leven is.

Kan ik bestaand tandsteen zelf weghalen?

Dit is een superbelangrijke vraag, want hierover gaan veel fabeltjes rond. Een beetje zachte, gelige tandplak poets je er met een tandenborstel nog wel af. Maar zodra die plak is uitgehard tot een harde, bruine laag tandsteen, kun je dit absoluut niet veilig zelf verwijderen.

Je ziet online soms van die metalen krabbertjes voorbijkomen, maar blijf daar ver van weg. Die dingen zijn gevaarlijk en kunnen het tandglazuur voorgoed beschadigen. En juist op beschadigd glazuur hechten bacteriën en nieuwe tandplak zich nóg makkelijker. Zit er al een harde laag op de tanden van je hond? Dan is een professionele gebitsreiniging bij de dierenarts de enige veilige en effectieve oplossing.

Zie een professionele reiniging als een schone lei. De dierenarts haalt alle hardnekkige aanslag weg, zodat jij de kans krijgt om met een dagelijkse routine het gebit van je hond voorgoed gezond te houden.

Zijn natuurlijke alternatieven zoals kokosolie veilig?

Op internet barst het van de tips over kokosolie of baking soda als alternatief voor hondentandpasta. Hoewel het misschien natuurlijk klinkt, raden dierenartsen dit met klem af. Baking soda is bijvoorbeeld veel te grof en schuurt het glazuur van de hondentanden kapot.

Voor de werking van kokosolie tegen de specifieke bacteriën in een hondenbek is trouwens geen enkel wetenschappelijk bewijs. Kies daarom altijd voor een tandpasta die speciaal voor honden is ontwikkeld. Deze zijn veilig als je hond ze doorslikt en bevatten vaak enzymen die helpen tandplak af te breken. En onthoud: tandpasta voor mensen is taboe. De fluoride en xylitol die daarin zitten, zijn erg giftig voor je hond.

Helpen harde brokken echt tegen tandsteen?

Ja en nee. Harde brokken kunnen zeker helpen, maar ze zijn niet dé oplossing. Door op de harde korrels te kauwen, ontstaat er een soort schurend effect. Dit helpt om een deel van de tandplak van de tanden te ‘schrapen’, een beetje zoals wanneer wij een knapperige appel eten.

Het vervangt alleen het tandenpoetsen niet. Een tandenborstel is de enige manier om ook die belangrijke zone nét onder de tandvleesrand goed te bereiken, en dat is precies de plek waar de problemen vaak beginnen. Zie harde brokken dus als een mooie ondersteuning, maar niet als het wondermiddel om tandsteen bij je hond te voorkomen.

Bij Lizzy & Lola weten we hoe belangrijk een gezond gebit is voor een vrolijke hond. Neem een kijkje in ons complete assortiment met tandverzorgingsproducten en vind de perfecte match voor jouw maatje.