Mijten bij katten herkennen en effectief behandelen

Je kat krabt zich een ongeluk, schudt onophoudelijk met z'n kop en lijkt nergens rust te kunnen vinden. Vaak is de boosdoener onzichtbaar, maar o zo vervelend: een besmetting met mijten. Deze microscopisch kleine parasieten zorgen voor een jeuk die je kat tot waanzin kan drijven en zijn welzijn flink kan aantasten.

De onzichtbare jeuk: wat zie je aan je kat?

Zie je je kat constant krabben, overmatig wassen of met zijn oren klapperen? Grote kans dat je te maken hebt met zo’n onzichtbaar kriebelbeestje. Mijten zijn minuscule, spinachtige diertjes die zich maar al te graag in de huid, vacht of oren van je kat nestelen. Met het blote oog zie je ze meestal niet, maar de gevolgen van hun feestje zijn overduidelijk.

Die jeuk is veel meer dan een klein ongemak. Het is een constant, irriterend gevoel dat voor flink wat stress en onrust zorgt. Een normaal relaxte kat kan er prikkelbaar en humeurig van worden. Door al dat gekrab en gelik kan de huid kapotgaan, met kale plekken, korsten en zelfs vervelende bacteriële infecties tot gevolg. Het is dus echt zaak om dit serieus te nemen. Soms is lusteloosheid of veel slapen ook een teken dat je kat niet lekker in z'n vel zit. In ons artikel over waarom een kat veel slaapt lees je meer over normale en afwijkende slaappatronen.

Waarom het belangrijk is te weten welke mijt het is

Het klinkt misschien allemaal als één pot nat, maar niet alle mijten zijn hetzelfde. De ene soort houdt van de oren, de ander zit liever op de rug. Elke mijtsoort veroorzaakt weer net andere klachten en vraagt om een specifieke aanpak. Weten met welke lastpak je te maken hebt, is dus de sleutel tot een snelle en effectieve oplossing. Anders is het een beetje gokken in het duister.

Goed om te weten: mijten zijn een van de meest voorkomende oorzaken van jeuk bij katten. Van alle katten met jeukklachten blijkt meer dan 80% last te hebben van parasieten, zoals vlooien of mijten, of van een allergie.

Om je op weg te helpen de signalen te herkennen, hebben we een handig overzicht gemaakt. Zie het als een eerste hulpgids om een idee te krijgen van wat er aan de hand kan zijn. Zo kun je ook gerichter het gesprek met je dierenarts aangaan.

Snelle herkenningsgids voor kattenmijten

Een overzicht van de meest voorkomende mijten, waar ze zich bevinden en het belangrijkste signaal waar je op moet letten.

Met deze gids in de hand kun je de symptomen van je kat misschien al wat beter plaatsen. Onthoud wel dat dit een richtlijn is; voor een zekere diagnose is een bezoek aan de dierenarts altijd nodig.

De meest voorkomende mijten bij katten herkennen

Jeuk is jeuk, zou je denken. Toch is het handig om te weten welke kleine boosdoener jouw kat precies kwelt. Er zijn namelijk verschillende soorten mijten, en elke soort heeft zo zijn eigen voorkeuren en leefwijze. De één nestelt zich het liefst in de oren, terwijl de ander liever op de rug rondhangt.

Als je de specifieke signalen leert herkennen, kun je de dierenarts een stuk gerichter vertellen wat er aan de hand is. En dat helpt natuurlijk enorm om sneller de juiste behandeling voor je kat te vinden. Laten we de drie meest voorkomende 'indringers' eens onder de loep nemen.

Oormijt: de specialist in de gehoorgang

De oormijt, met zijn chique naam Otodectes cynotis, is een echte klassieker. Vooral kittens en jonge katten hebben er vaak last van. Dit kleine beestje brengt zijn hele leven door in de warme, donkere gehoorgang, waar hij zich voedt met huidschilfers en vocht.

Je merkt het al snel: je kat schudt hevig met zijn kop en krabt onophoudelijk aan zijn oren. Het meest duidelijke signaal is een donkerbruine, korrelige smurrie in de oren. Het lijkt sprekend op koffiedik.

Dit 'koffiedik' is geen gewoon vuil, maar een mix van oorsmeer, bloedrestjes, ontstekingscellen en de poepjes van de mijten. Laat je dit onbehandeld, dan kan het leiden tot een pijnlijke oorontsteking en in het ergste geval zelfs het trommelvlies van je kat beschadigen.

Zoals je hier ziet, is de jeuk een direct gevolg van die kleine beestjes. Het krabben en schudden zijn dus echt alarmbellen!

Vachtmijt: ook wel 'wandelende roos'

Dan hebben we de vachtmijt, oftewel de Cheyletiella. Deze mijt leeft gewoon op de huid en in de vacht, meestal op de rug en schouders. Zijn bijnaam, 'wandelende roos', is heel treffend. Door de infectie krijgt je kat enorm veel huidschilfers, en als je goed kijkt, zie je die schilfers lijken te bewegen. Dat zijn de mijten zelf die ertussen lopen!

Deze mijt, specifiek de Cheyletiella blakei bij katten, is maar zo'n 0,5 mm groot. Soms kun je hem met het blote oog zien als een bewegend wit stipje. Hij legt zijn eitjes vast aan de haren en veroorzaakt een wisselende hoeveelheid jeuk en een flinke schilfering. Langharige katten zijn er vaak gevoeliger voor.

Vachtmijten zijn ontzettend besmettelijk. Ze springen niet alleen over op andere katten of honden, maar kunnen ook tijdelijk bij mensen voor jeukende, rode bultjes zorgen.

Omdat ze zo makkelijk overdraagbaar zijn, is het cruciaal om snel in te grijpen en álle huisdieren in huis te behandelen. Anders blijf je bezig en steken ze elkaar steeds opnieuw aan.

Schurftmijt: de onderhuidse graver

Schurft komt gelukkig een stuk minder vaak voor, maar als je kat het heeft, is het meteen een stuk serieuzer. De boosdoener bij katten is de Notoedres cati, een familielid van de schurftmijt die we bij honden zien. Dit beestje is een echte graver: hij boort gangetjes in de huid om zijn eitjes te leggen. Dit veroorzaakt een extreme, onhoudbare jeuk.

De ellende begint meestal op de kop en de oren en kan zich uitbreiden naar de nek en poten. De symptomen zijn niet te missen:

• Heftige, constante jeuk waar je kat helemaal gek van wordt.
• Haaruitval op de aangetaste plekken.
• Dikke, gelige korsten en een gerimpelde, verdikte huid.

Een schurftinfectie is enorm pijnlijk en onprettig voor je kat en vraagt om directe hulp van de dierenarts. Door het non-stop krabben raakt de huid vaak tot bloedens toe beschadigd, wat weer kan leiden tot vervelende bacteriële infecties. Een snelle diagnose is dus echt essentieel om het leed van je kat te stoppen.

De herfstmijt: die vervelende seizoensplaag

Niet alle mijten zijn het hele jaar door actief. Eén van de meest beruchte seizoensplagen is de herfstmijt, ook wel bekend als de oogstmijt (Trombicula autumnalis). De naam zegt het al: dit kleine spinachtige beestje duikt vooral op in de nazomer en het vroege najaar. Juist wanneer het weer nog heerlijk is voor je kat om buiten op avontuur te gaan.

Je kunt de herfstmijt zien als een tijdelijke lifter. Anders dan bijvoorbeeld een oormijt die zijn hele leven op je kat doorbrengt, is de larve van de herfstmijt maar heel even te gast. Hij wacht zijn kans af en springt aan boord voor een snelle maaltijd, om er vervolgens weer vandoor te gaan. Het piekseizoen loopt grofweg van augustus tot en met oktober, wanneer de omstandigheden perfect zijn.

Waar loopt je kat de herfstmijt op?

Elke kat die graag buiten struint, kan deze mijt tegenkomen. De larven zitten stilletjes te wachten op een warme gastheer op hun favoriete plekjes. En die zijn vaak dichterbij dan je denkt:

• Hoge, vochtige grassen in een weiland of langs de waterkant.
• Bossen en parken met een dikke laag bladeren op de grond.
• Zelfs dat ene, wat wilder begroeide hoekje in je eigen tuin.

Zodra je kat voorbijloopt, grijpen de larven hun kans en hechten zich vast. Dit is een bekend fenomeen in Nederland; dierenartsen zien in deze periode een duidelijke piek in huidklachten. Naar schatting is de herfstmijt verantwoordelijk voor zo'n 20 tot 30% van de seizoensgebonden jeuk bij buitenkatten in de herfstmaanden.

Let op de typische oranje stipjes

Het gekke is: ondanks dat de larven minuscuul zijn, kun je een besmetting vaak met het blote oog zien. Ze hebben namelijk de neiging om gezellig bij elkaar te kruipen.

Deze groepjes larven vormen karakteristieke oranje of felrode stipjes op de huid van je kat. Het ziet er een beetje uit alsof er oranje stuifmeel of poeder op zijn vacht zit. Omdat katten laag bij de grond bewegen, vind je de mijten meestal op specifieke plekken:

• Tussen de tenen en op de pootkussentjes.
• Op de buik, in de liezen en rond de anus.
• Rond de oren, ogen en op de kin.

Gek genoeg is het niet de beet zelf die voor de vreselijke jeuk zorgt, maar het speeksel van de larve. De jeuk kan daarom nog even doorgaan, zelfs nadat de larve zich al heeft laten vallen om zijn levenscyclus op de grond voort te zetten.

Een praktische tip voor baasjes van buitenkatten

Een avontuurlijke kat binnenhouden is natuurlijk geen optie. Wat je wél kunt doen, is de kans op ellende flink verkleinen door er een gewoonte van te maken je kat even na te kijken als hij thuiskomt.

Maak er een klein ritueel van. Controleer na elk buitenavontuur even zijn pootjes, buik en kop. Vooral als hij door hoog gras of een park heeft gerend. Zie je die typische oranje stipjes? Dan weet je meteen waar de jeuk vandaan komt en kun je snel actie ondernemen om je maatje weer comfortabel te krijgen.

Hoe de dierenarts een zekere diagnose stelt

Als je kat zich maar blijft krabben en je denkt aan mijt, is de beste en eigenlijk enige juiste stap een bezoek aan de dierenarts. Een vermoeden is één ding, maar alleen met een zekere diagnose weet je zeker dat je kat de juiste hulp krijgt. Het klinkt misschien ingewikkeld, maar je dierenarts werkt als een soort detective om de ware oorzaak van de jeuk te ontmaskeren.

Het begint allemaal met een goed gesprek. De dierenarts zal je van alles vragen over de klachten, het gedrag van je kat en zijn leefomgeving. Daarna volgt een uitgebreid lichamelijk onderzoek, waarbij de huid en oren minutieus worden bekeken. De symptomen van mijt lijken namelijk sprekend op die van een allergie of schimmelinfectie, dus de expertise van een dierenarts is onmisbaar om het onderscheid te maken.

Het onderzoek in de praktijk

Om de onzichtbare boosdoeners te vinden, heeft de dierenarts verschillende methoden in zijn of haar gereedschapskist. Elke test is specifiek ontworpen om een bepaald type mijt op het spoor te komen.

Bij een vermoeden van oormijt wordt vaak als eerste de otoscoop erbij gepakt. Met dit instrument kan de dierenarts diep in de gehoorgang kijken. Soms is het feest: de kleine, witte mijtjes zijn dan al druk aan het krioelen in het licht van de lamp.

De meest betrouwbare manier om de diagnose rond te krijgen, is door monsters te nemen voor onder de microscoop. Dit kan op verschillende manieren:

• Oorswab: Met een wattenstaafje wordt voorzichtig wat oorsmeer (dat eruitziet als koffiedik) verzameld. Onder de microscoop worden de mijten en hun eitjes dan duidelijk zichtbaar.
• Huidafkrabsel: Voor mijten die zich diep in de huid ingraven, zoals schurftmijten, is een huidafkrabsel nodig. De dierenarts schraapt dan een heel oppervlakkig laagje van de huid af. Dat klinkt misschien wat eng, maar het is essentieel om deze hardnekkige rakkers te vinden.
• Plakbandtest: Is er een verdenking van vachtmijt, ook wel ‘wandelende roos’ genoemd? Dan drukt de dierenarts een stukje doorzichtig plakband op de vacht. De schilfers en mijten plakken hieraan vast en kunnen zo onder de microscoop worden geïdentificeerd.

Wat de microscoop onthult

Onder de microscoop wordt pas echt duidelijk met wie je te maken hebt. De dierenarts kan de verschillende soorten mijten herkennen aan hun vorm, grootte en hoe ze bewegen. Het zien van een levende mijt of eitjes is het ultieme bewijs. Dit is precies waarom zelf dokteren en gokken wat het probleem is, geen goed idee is.

Een professionele diagnose is cruciaal. De symptomen van mijt kunnen overlappen met die van een vlooienallergie, voedselallergie of zelfs een schimmelinfectie. Zonder de juiste diagnose kan een behandeling het probleem juist erger maken of simpelweg niet aanslaan.

Gelukkig zijn bepaalde mijten, zoals de schurftmijten Notoedres cati en Sarcoptes scabiei, redelijk zeldzaam bij katten in Nederland. Om deze te diagnosticeren, zijn diepe huidafkrabsels nodig. Een interessant weetje: hoewel de Notoedres cati mijt zelden voorkomt, draagt een besmette kat vaak veel meer mijten dan een hond met een vergelijkbare infectie. Dit maakt de diagnose soms net iets makkelijker.

Zodra de dierenarts de dader heeft geïdentificeerd, kan er een gericht behandelplan worden opgesteld. Zo voorkom je onnodig medicijngebruik en is je kat zo snel mogelijk van die vreselijke jeuk verlost.

Oké, de dierenarts heeft de diagnose gesteld. Je weet nu welke vervelende mijt je kat lastigvalt. Wat nu? Tijd voor een doeltreffend plan van aanpak. We gaan niet alleen je kat zelf behandelen, maar ook de omgeving flink onder handen nemen. Alleen zo win je de strijd.

Het is echt belangrijk om de behandeling tot op de letter te volgen. Anders doorbreek je de levenscyclus van de mijt niet en zit je binnen de kortste keren weer met hetzelfde probleem.

Wat de dierenarts voor je kan doen

Gelukkig staat de dierenarts niet met lege handen. Er zijn verschillende manieren om mijten bij katten effectief aan te pakken. Welke behandeling het beste is, hangt af van het type mijt, hoe erg de infectie is en natuurlijk de algemene gezondheid van je kat. Ga alsjeblieft niet zelf experimenteren met huis-tuin-en-keukenmiddeltjes; de kennis van je dierenarts is hier onmisbaar.

Dit zijn de meest gangbare en succesvolle behandelingen:

• Spot-on pipetten: Dit is een van de makkelijkste methoden. Je druppelt de inhoud van een pipet in de nek van je kat. De werkzame stof verspreidt zich dan over de huid en wordt opgenomen, waardoor mijten die zich voeden met bloed of huidschilfers het loodje leggen. Middelen met stoffen als isoxazolinen of selamectine werken vaak supergoed en pakken meestal ook meteen vlooien mee.
• Medicinale oordruppels of zalf: Heeft je kat oormijt? Dan krijg je waarschijnlijk een speciale zalf of druppels voor in de oren. Deze werken heel lokaal, precies op de plek waar de mijten feestvieren. Eerst de oren voorzichtig schoonmaken is wel een must, anders bereikt het medicijn de mijten niet.
• Tabletten: Soms is een pipetje geen optie, bijvoorbeeld als je kat een gevoelige huid heeft. Dan zijn er speciale kauwtabletten. Die werken van binnenuit en beschermen je kat vaak een hele maand tegen verschillende parasieten, waaronder bepaalde mijten.

Hoe lang de behandeling duurt, verschilt. Bij oormijt moet je rekenen op een kuur van een paar weken om zeker te weten dat alle eitjes en larven ook dood zijn. Voor andere mijtsoorten kan de behandeling 4 tot 6 weken of zelfs langer duren. Maak de kuur altijd helemaal af, ook als je kat al geen jeuk meer lijkt te hebben!

Een heel belangrijke waarschuwing

Misschien heb je nog een anti-vlooienmiddel voor de hond liggen en denk je: "ach, dat kan vast wel even". Doe dit absoluut nooit. Veel middelen voor honden bevatten permetrine, een stof die extreem giftig is voor katten. Het kan leiden tot ernstige zenuwschade en zelfs de dood.

Gebruik alléén diergeneesmiddelen die speciaal voor katten zijn gemaakt en die je dierenarts heeft voorgeschreven. Een kat is geen kleine hond; hun lichaam werkt totaal anders en een verkeerd middel kan fataal zijn.

Bij de minste twijfel over een product: bel je dierenarts. De veiligheid van je maatje staat altijd voorop.

Voorkomen is beter (en makkelijker) dan genezen

De behandeling stopt niet bij je kat. Veel mijtsoorten zijn super besmettelijk, dus het is cruciaal om alle dieren in huis tegelijk aan te pakken. Ook als ze (nog) geen klachten hebben! Anders blijven ze elkaar maar besmetten en begin je steeds opnieuw.

Preventie is minstens zo belangrijk als de behandeling zelf. Met deze stappen verklein je de kans op een nieuwe uitbraak enorm:

1. Behandel alle huisdieren: Zorg dat alle katten, honden en andere harige huisgenoten een preventieve behandeling krijgen.
2. Grote wasjes, grote wasjes: Was alle mandjes, kleden en ander textiel waar je kat graag op ligt op een hoge temperatuur. Minstens 60 graden Celsius is nodig om mijten en hun eitjes te doden.
3. Pak de stofzuiger erbij: Stofzuig regelmatig je tapijten, meubels en vooral de favoriete slaapplekjes van je kat. Gooi de stofzuigerzak daarna meteen weg, het liefst buiten in de container.
4. Verzorg de vacht: Help de huid van je kat herstellen met een goede vachtverzorging. Een speciale, milde shampoo kan de jeuk verzachten en helpen om korstjes en schilfers kwijt te raken.

Door de medische behandeling te combineren met een schoon huis en preventieve zorg voor al je dieren, heb je de beste strategie in handen om voorgoed van die mijten bij je kat af te komen. Overweeg ook om je kat standaard te beschermen tegen andere veelvoorkomende parasieten. In ons artikel over vlooien en teken bij katten bestrijden lees je hoe je dat het beste aanpakt.

Je huis grondig aanpakken om een nieuwe mijtenplaag te voorkomen

Oké, je kat is onder behandeling bij de dierenarts. Dat is de eerste, grote stap. Maar hiermee is de kous nog niet af. De behandeling van je kat zelf is namelijk maar één deel van de oplossing. Mijten – en vooral hun eitjes – zijn meesters in verstoppertje spelen en zitten vaak nog in je huis, wachtend op een kans om opnieuw toe te slaan.

Zodra je kat de juiste medicatie krijgt, is het dus tijd om thuis de handen uit de mouwen te steken. Vooral de cheyletiella-mijt, ook wel bekend als vachtmijt, kan een tijdje zonder gastheer overleven. Als je de omgeving niet meeneemt in je aanpak, loop je het risico op een vervelende cyclus van herbesmetting. En daar zit natuurlijk niemand op te wachten.

Zo maak je je huis weer helemaal mijtenvrij

Zie het als een grote voorjaarsschoonmaak, maar dan met een duidelijke missie: alle mijten en eitjes elimineren. Door de leefomgeving van je kat systematisch schoon te maken, zorg je ervoor dat de behandeling écht effectief is. Hier is een praktisch stappenplan.

1. Hete was draaien voor alle textiel
Mijten en hun eitjes leggen het loodje bij hoge temperaturen. Verzamel dus alles wat in de wasmachine kan en waar je kat graag mee knuffelt of op ligt. Denk aan:

• Mandjes, kussens en de hoezen ervan
• Alle dekentjes en plaids
• Zachte, wasbare speeltjes

Was alles op minimaal 60 graden Celsius. Die hitte overleven de mijten en hun eitjes gegarandeerd niet.

2. De stofzuiger als je beste vriend
Pak de stofzuiger erbij en ga grondig te werk. Besteed extra aandacht aan de favoriete plekjes van je kat: tapijten, meubels met stoffen bekleding, vensterbanken, en natuurlijk de krabpaal. Alles waar haren en huidschilfers zich kunnen ophopen, is een potentiële broedplaats.

Een gouden tip: gooi de stofzuigerzak na het stofzuigen meteen weg. Doe dit het liefst direct buiten in de kliko. Zo voorkom je dat de opgezogen beestjes via de stofzuiger weer ontsnappen en een nieuw plekje in huis zoeken.

3. Niet-wasbare spullen desinfecteren
Natuurlijk kan niet alles zomaar de wasmachine in. Denk bijvoorbeeld aan de krabpaal zelf, de reismand, borstels en kammen. Deze spullen kun je het beste schoonmaken met een diervriendelijk desinfectiemiddel of een speciale omgevingsspray.

Eigenlijk is het principe hetzelfde als bij een vlooienplaag: de omgeving is net zo belangrijk als het dier zelf. Wil je meer lezen over hoe je dit soort parasieten in huis aanpakt? Veel van de tips in ons artikel over een goede vlooienspray voor in huis zijn ook hier super nuttig. Door de behandeling van je kat te combineren met een brandschoon huis, geef je mijten bij katten geen schijn van kans meer.

Nog wat prangende vragen over mijten bij katten

Zit je nog met vragen over die vervelende mijten? Dat is helemaal niet gek. Als kattenbaasje wil je natuurlijk het beste voor je dier. Hieronder vind je de antwoorden op de vragen die we het vaakst horen, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Kan ik zelf ook last krijgen van de mijten van mijn kat?

Ja, dat kan soms gebeuren, maar gelukkig is het meestal tijdelijk. Vooral de vachtmijt (Cheyletiella) is een boosdoener die weleens overspringt op mensen. Je merkt dit aan rode, jeukende bultjes die een beetje lijken op muggenbeten.

Geen paniek, dit is van korte duur. Deze mijten kunnen op onze huid niet overleven of zich voortplanten. Zodra je kat (en je huis!) goed behandeld wordt, ben jij ook van je klachten af. Oormijten zijn trouwens vrijwel nooit besmettelijk voor mensen.

Is een vlooienmiddel ook meteen een middel tegen mijten?

Dat is een slimme vraag, want het antwoord is niet zo simpel. Sommige moderne middelen tegen vlooien en teken pakken inderdaad ook bepaalde mijtsoorten aan. Dit geldt vooral voor producten met werkzame stoffen als isoxazolinen. Maar, en dit is heel belangrijk: ga hier alsjeblieft niet zelf mee experimenteren.

Het ene middel is het andere niet. Een pipetje dat perfect werkt tegen vlooien, doet misschien helemaal niets tegen de specifieke mijt waar jouw kat last van heeft. Overleg daarom altijd met de dierenarts. Die weet precies welk middel veilig en effectief is en wat de juiste dosering is voor jouw kat.

Hoe lang duurt het voordat mijn kat van de mijten af is?

Dat hangt echt af van het type mijt en hoe ernstig de besmetting is. Bij oormijt merk je vaak al snel verbetering, maar de behandeling zelf duurt een paar weken. Zo weet je zeker dat je niet alleen de volwassen mijten, maar ook alle eitjes hebt aangepakt.

Bij hardnekkigere parasieten, zoals schurftmijt, kan een behandeling wel 4 tot 6 weken of zelfs langer duren. Het is ontzettend belangrijk om de kuur helemaal af te maken, ook als je kat al geen klachten meer lijkt te hebben. Stop je te vroeg, dan is de kans groot dat de infectie gewoon weer terugkomt.

Mijn kat komt nooit buiten, hoe kan die dan mijten krijgen?

Veel mensen denken dat alleen buitenkatten risico lopen, maar dat is een fabeltje. Ook de meest verstokte binnenkat kan mijten oploepen. De microscopisch kleine eitjes liften ongemerkt mee naar binnen onder je schoenen of op je kleding.

Heb je andere huisdieren die wel buiten komen? Dan kunnen zij de 'taxi' zijn. Zelfs een nieuw mandje, een logeerpartij bij vrienden of een routinebezoek aan de dierenarts kan al een bron van besmetting zijn. Je kunt het dus niet altijd voorkomen.

Een schone, gezonde huid is de beste basis voor herstel. De milde, verzorgende producten van Lizzy & Lola zijn ideaal om de huid van je kat te kalmeren na een behandeling tegen mijten. Neem gerust een kijkje op https://www.lizzylola.com en geef je pluizenbol die extra zorg die hij nu zo goed kan gebruiken.